Chân dung doanh nhân Nhật Bản trăm năm mới xuất hiện 1 người

ty phu masayoshi son sang lap softbank va vision fund anh 1
Tỷ phú Masayoshi Son - nhà sáng lập Softbank và Vision Fund

Sở hữu tư duy đầu tư của Warren Buffett, tầm nhìn kinh doanh của Steve Jobs và ‘máu liều’ của Richard Branson, Masayoshi Son được xem là mẫu doanh nhân hiếm có, trăm năm mới xuất hiện một lần

Tỷ phú Masayoshi Son là người sáng lập và xây dựng nên một trong những tập đoàn thành công bậc nhất tại Nhật Bản: Tập đoàn Softbank.

Giống như Warren Buffett, Son là một nhà quản lý quỹ với khối lượng vốn khổng lồ và mức lợi nhuận kỷ lục. Trong suốt 10 năm qua, các thương vụ đầu tư của Softbank đã mang về tỷ suất sinh lợi hàng năm lên tới 45%. Đóng góp phần lớn vào thành công này là 1 cổ phiếu duy nhất của Alibaba. Khoản đầu tư trị giá 100 triệu USD vào Alibaba mà Softbank thực hiện vào năm 2001 trị giá tới 80 tỷ USD ở thời điểm hiện tại.

Có thể bạn sẽ cho rằng thương vụ đầu tư vào Alibaba chỉ là trường hợp “ăn may” nhưng thực tế thành công của Son trên cương vị một nhà đầu tư không chỉ dừng lại ở đó – danh sách các khoản đầu tư mang về những khoản lợi nhuận khổng lồ của ông còn kéo dài hơn nữa. Son hiện 58 tuổi là người giàu nhất Nhật Bản, ông thành lập Softbank vào năm 1981 sở hữu 19% cổ phần tại đây và tập đoàn này hiện có vốn hóa thị trường 72 tỷ USD.

Giống như đồng sáng lập Apple Steve Jobs, Son sở hữu bộ óc siêu việt của bậc thiên tài. Ông đã dự đoán internet sẽ là một lực lượng có khả năng thay đổi cả thế giới từ trước khi sự thật này được công nhận rộng rãi. Năm 1995, ông đầu tư vào Yahoo và sau đó thu về lợi nhuận gấp 6 lần khoản đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, Son vẫn chưa dừng lại ở đó, ông tiếp tục tạo ra một liên doanh với Yahoo! để hình thành nên Yahoo! Japan, rót 70 triệu USD vào công ty này và hiện tại nó có giá trị khoảng 8 tỷ USD.

Điều khiến nhiều người sốc là Son đã nhìn thấy trước được iPhone sẽ là công cụ tạo nên cuộc cách mạng cho ngành viễn thông trước cả khi Apple phát minh và công bố nó với thế giới. Dưới đây là trích dẫn một phần bài phỏng vấn mà ở đó Son kể lại cuộc trò chuyện với Steve Jobs vào năm 2005 – 2 năm trước khi iPhone ra mắt:

Tôi mang theo bản vẽ một chiếc iPod có tính năng điện thoại di động và đưa cho ông ấy xem. Steve nói rằng ‘Masa, đừng đưa bản vẽ cho tôi, tôi đã có bản vẽ của riêng mình rồi’. Tôi nói, ‘Ồ vậy thì tôi không cần phải đưa cho ông tờ giấy nhem nhuốc này làm gì, nhưng khi ông có sản phẩm của riêng mình, hãy để tôi phân phối độc quyền nó tại Nhật. Steve Jobs trả lời: ‘Masa, ông bị điên rồi’. Lý do là bởi vì thời điểm đó Masa thậm chí còn chưa có trong tay nhà mạng nào cả!

Thế nhưng, Steve Jobs cũng có vẻ “điên” không kém gì Masa: “Chúng tôi chưa từng tiết lộ với ai, nhưng vì ông là người đầu tiên đến gặp tôi, tôi sẽ để ông độc quyền”.

Một lời nói của Steve Jobs vẫn là không đủ, và Masa yêu cầu Steve phải ký một hợp đồng cam kết. Câu trả lời của Steve? “Không! Masa, tôi sẽ không ký thỏa thuận với ông vì bây giờ ông chưa sở hữu nhà mạng nào cả!”. Và Masa trả lời: “Này, Steve, ông đã hứa với tôi. Ông cho tôi cam kết. Tôi sẽ mang đến một nhà mạng Nhật Bản”.

ty phu masayoshi son sang lap softbank va vision fund anh 3
Masayoshi Son và Steve Jobs

Vài ngày sau, Masa bỏ ra 15 tỷ USD (trong đó 10 tỷ USD là đi vay) để mua lại Vodafone Nhật Bản và đổi tên đơn vị này thành Softbank Mobile. Steve Jobs đã giữ đúng lời hứa của mình, và nhờ được độc quyền iPhone tại Nhật (cho tới năm 2011), Softbank ngày nay đã thu hút được 35 triệu khách hàng.

8 năm trôi qua nhanh chóng, và Softbank Mobile đã thành công. Đây là một trong những công ty di động lớn nhất Nhật Bản, phát triển nhanh hơn cả nhà mạng quốc gia NTT DoCoMo. Hiện công ty này mang về khoảng 5 tỷ USD lợi nhuận hàng năm.

Giống như nhà sáng lập Virgin Group – Richard Branson – người thành lập Virgin Atlatic để cạnh tranh với hãng hàng không quốc gia Anh, Son cũng khởi nghiệp 2 công ty viễn thông tại Nhật Bản – một  doanh nghiệp chuyên sửa đường truyền và một quản lý mạng không dây và cuối cùng phá được thế độc quyền của tập đoàn thuộc sở hữu nhà nước là NTT.

Năm 2001, trong bối cảnh tốc độ băng thông rộng chậm chạp ở Nhật, Son đã thuyết phục chính phủ thay đổi quy định trong ngành công nghiệp viễn thông. Khi không có công ty nào khác muốn đối đầu với NTT, Son đã tự mình lập nên một công ty cạnh tranh là Yahoo BB. Nhờ ông, hiện Nhật Bản trở thành một trong những quốc gia có tốc độ đường truyền băng thông rộng cao nhất trên thế giới và Yahoo! BB là một công ty sửa chữa đường dẫn hàng đầu nước này. 

Phải mất 4 năm, công ty băng thông rộng của Son mới có lợi nhuận. Năm 2012, tờ WSJ đã đã mô tả rằng:”Mảng kinh doanh băng thông rộng gặp vô số vấn đề khiến toàn công ty thua lỗ liên tục nhiều năm. Son đã sắp xếp một văn phòng ngay trong phòng họp ở tầng 13 – dưới tầng phòng làm việc bình thường của ông để có thể giải quyết các vấn đề nhanh chóng hơn. Ông ngủ tại văn phòng thường xuyên và liên tục thảo luận với các lãnh đạo và đối tác tới tận khuya… Ông làm việc trong phòng họp tạm bợ này suốt 18 tháng cho tới khi mảng này cắt giảm chi phí thành công và bắt đầu có lãi”.

Có thể nói bất kể thời điểm nào Son cũng đều có mục tiêu đầy tham vọng với Softbank: Ông muốn biến nó trở thành một trong những tập đoàn lớn nhất trên thế giới. Không giống các CEO ở phố Wall khi mà mục tiêu chỉ giới hạn ở những báo cáo quý ngắn hạn, Son luôn nhìn xa hàng thế kỷ: Ông có kế hoạch dài 300 năm cho Softbank. Thực sự mà nói 300 năm cũng chỉ là một thách thức nhỏ nhoi với những nhà đầu tư dài hạn nhưng nếu nhìn vào tầm nhìn của Son, mọi người sẽ thấy ông đang muốn xây dựng một công ty mà nó có thể tồn tại mãi mãi (300 năm chỉ là bước khởi đầu).

Son xem Softbank là một công ty Internet và ông cũng cam kết sẽ đầu tư vào các công ty internet tại Trung Quốc và Ấn Độ. Ông tin rằng khi những quốc gia này phát triển, GDP của họ sẽ ngang ngửa thậm chí vượt mặt cả châu Âu và Mỹ.

ty phu masayoshi son sang lap softbank va vision fund anh 2
Masayoshi Son và Jack Ma khi ông đầu tư vào Alibaba

Doanh nhân sở hữu tính cách, tinh thần của những bậc thiên tài

Steve Jobs, Richard Branson và Buffett – rất khó để ai đó có thể tụ hội tất cả những điểm mạnh của cả 3 bậc vĩ nhân trong kinh doanh này. Bản thân họ cũng không có được lợi thế của nhau.

Nếu như Buffett là một người làm kinh doanh nhưng ông không trực tiếp điều hành các công ty trong danh mục đầu tư của mình. Branson không phải là một người có tầm nhìn – trong cuốn sách “Losing My Virginity”, ông thừa nhận sai lầm khi từ bỏ công ty âm nhạc của mình. Jobs có lẽ có cả tầm nhìn và là người làm kinh doanh đích thực nhưng đáng tiếc ông lại không sở hữu óc đầu tư nhạy bén như Buffett.

Masayoshi Son dường như có tất cả. Tưởng chừng như vậy, Softbank sẽ được định giá cao giống như ông chủ của nó. Nhưng trên thực tế, cổ phiếu của Softbank hiện được giao dịch ở mức giá thấp hơn tới một nửa so với giá trị khối tài sản họ sở hữu. (Softbank có khoảng 1.300 khoản đầu tư).

Chênh lệch giữa giá trị thực sự của Softbank và giá cổ phiếu của họ thực tế vẫn nới rộng suốt vài năm qua mặc cho đà tăng trưởng của thị trường. Một chuyên gia phân tích chứng khoán dự đoán rằng cổ phiếu Softbank phải ở mức 80 USD mới đúng giá trị thực.

Thất vọng với giá trị của Softbank, Son bắt đầu tiến hành những bước đi chiến lược để cải thiện tình hình. Đầu năm 2018, Softbank tuyên bố sẽ IPO công ty viễn thông. Họ kỳ vọng bán ra 30% cổ phần và thu về 20 tỷ USD.

Softbank cũng sở hữu một tỷ lệ lớn cổ phần của Didi – ứng dụng gọi xe lớn nhất Trung Quốc. Gần dây, Softbank tuyên bố sẽ bán cổ phần của Didi cho Vision Fund với giá 20 tỷ USD. Vision Fund là một quỹ đầu tư tư nhân trị giá 100 tỷ USD do Son thành lập. Softbank sở hữu 1/3 quỹ Vision.

Tiếp theo là Sprint – công ty mà Softbank sở hữu 82%. T-Mobile và Sprint đang có ý định sáp nhập và nhiều khả năng thương vụ này sẽ được thông qua.

Nếu sự kết hợp được thông qua, bảng cân đối tài chính của Softbank sẽ thay đổi đáng kể. Softbank sở hữu 82% của Sprint và bởi vậy họ phải ghi nhận khoản nợ 30 tỷ USD của công ty này trong bảng cân đối tài chính. (Dù nắm quyền kiểm soát Sprint nhưng trong trường hợp công ty này phá sản, Softbank sẽ không phải chịu trách nhiệm pháp lý về khoản nợ này). Sau khi hoàn thành, Softbank sẽ sở hữu 27% công ty sau kết hợp và bởi vậy, khoản nợ của Sprint sẽ đương nhiên sẽ không còn trên bảng cân đối tài chính của Softbank và chuyển sang công ty mới là Deutsche Telecom – chủ sở hữu của T-Mobile.

Trong bối cảnh doanh thu của Didi tăng, thương vụ IPO của mảng viễn thông ở Nhật Bản và vụ sáp nhập giữa Sprint và T-Mobile, Softbank sẽ có thể giảm được khoản nợ tới 70 tỷ USD. Hiện tại vẫn có rất nhiều quan điểm, những hoài nghi về Softbank. Nhưng dưới bộ óc thiên tài của Masayoshi Son cùng kế hoạch kinh doanh tới 300 năm, tương lai của tập đoàn này vẫn vô cùng xán lạn ở phía trước.